# ကြယ်တွေကြွေတဲ့အခါ ပြည့်တန်ဆာတွေက ရယ်နေကြတယ်တဲ့လား
## တန်ဖိုးကို မည်သူက သတ်မှတ်သနည်း။ ဂုဏ်သိက္ခာကို မည်သည့်နေရာတွင် ရှာဖွေရမည်နည်း။

**ရေးသားသူ:** ထက် (Htet)  
**မူရင်း ထုတ်ဝေသည့်ရက်စွဲ:** ၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလ  
**မူရင်းဆောင်းပါး လင့်ခ်:** [https://htetofficialmm.blogspot.com/2025/09/blog-post.html](https://htetofficialmm.blogspot.com/2025/09/blog-post.html)  
**အမျိုးအစား:** နိုင်ငံရေးဒဿန၊ လူမှုရေးသီအိုရီ၊ ဖီမင်နစ်ဇင်နှင့် အလုပ်သမားအခွင့်အရေး  

---

ဟယ်လို... ထက်ပါ...။ Transwoman တစ်ယောက်၊ စာရေးရတာကို သဘောကျသလို နိုင်ငံရေး၊ လူမှုရေး၊ သိပ္ပံပညာရပ်တွေကို လေ့လာရတာကိုလည်း ခုံမင်တဲ့သူတစ်ယောက်ပေါ့။ 

ဒီနေ့ ထက်ပြောချင်တဲ့ခေါင်းစဉ်က နည်းနည်းတော့ ထိရှလွယ်တယ်။ နားလည်ရခက်တဲ့ ရှုထောင့်တွေလည်း အများကြီးရှိနေနိုင်တယ်။ ဒါပေမယ့် ဒီလိုခေါင်းစဉ်မျိုးတွေကို ကျွန်မတို့တွေ ပွင့်ပွင့်လင်းလင်း မဆွေးနွေးကြရင် အမှန်တရားနဲ့ ဝေးနေကြဦးမှာပဲ။ ခေါင်းစဉ်ကတော့ **"စစ်မှန်တဲ့နိုင်ငံရေးပညာရှင်၊ နိုင်ငံရေးလှုပ်ရှားသူ၊ လူမှုရေးလှုပ်ရှားသူတွေက ငတ်ပြတ်နေချိန်မှာ ပြည့်တန်ဆာတွေက ချမ်းသာနေကြတယ်"** ဆိုတဲ့ စကားတစ်ခွန်းအပေါ် ထက်ရဲ့ အတွေးအမြင်တွေပါပဲ။

ဒီစကားကို ကြားလိုက်တာနဲ့ လူတော်တော်များများရဲ့ ခေါင်းထဲမှာ ပုံရိပ်နှစ်ခု ပေါ်လာလိမ့်မယ်။ တစ်ခုကတော့ အမှန်တရားအတွက်၊ ပြည်သူအတွက် ဆိုပြီး မမောမပန်း အနစ်နာခံနေတဲ့ ဆင်းရဲနွမ်းပါးပေမယ့် ဇွဲမလျှော့တဲ့ တက်ကြွလှုပ်ရှားသူတစ်ယောက်ရဲ့ ပုံရိပ်။ နောက်တစ်ခုကတော့ ကိုယ့်ရဲ့ခန္ဓာကိုယ်ကို ရင်းပြီး လွယ်လွယ်ကူကူ ပိုက်ဆံရှာနေတဲ့ အသုံးအဖြုန်းကြီးပြီး ကိုယ်ကျင့်တရားပျက်ပြားတယ်လို့ အများက သတ်မှတ်ထားတဲ့ ပြည့်တန်ဆာတစ်ယောက်ရဲ့ ပုံရိပ်။ ဒီလို ယေဘုယျဆန်လွန်းတဲ့ ပုံဖော်မှုတွေက ကျွန်မတို့ရဲ့ အမြင်တွေကို ဘယ်လောက်အထိ လွှမ်းမိုးထားလဲဆိုတာကို အရင်ဆုံး ဆန်းစစ်ကြည့်ဖို့ လိုပါတယ်။

ဒီစကားရပ်မှာ အပိုင်းနှစ်ပိုင်းရှိတယ်။ 
* ပထမအပိုင်းက "စစ်မှန်သော နိုင်ငံရေးသမား၊ တက်ကြွလှုပ်ရှားသူများ ငတ်ပြတ်နေကြသည်" ဆိုတဲ့ အပိုင်း။ 
* ဒုတိယအပိုင်းက "ပြည့်တန်ဆာများက ချမ်းသာကြွယ်ဝနေကြသည်" ဆိုတဲ့ အပိုင်း။ 

ဒီအပိုင်းနှစ်ပိုင်းလုံးကို တစ်ခုချင်းစီ သေချာခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာကြည့်ကြရအောင်။

---

## အပိုင်း (၁) - အမှန်တရားအတွက် ရပ်တည်သူတို့၏ ဆာလောင်ခြင်း

ပထမဆုံးအနေနဲ့ "စစ်မှန်သော" ဆိုတဲ့ စကားလုံးကို သုံးသပ်ကြည့်ရအောင်။ ဘယ်လိုလူကို "စစ်မှန်သော" တက်ကြွလှုပ်ရှားသူလို့ ခေါ်မလဲ။ ကိုယ်ကျိုးစွန့် အနစ်နာခံသူလား။ ထောင်ကျအကျဉ်းစံခံခဲ့ရသူလား။ ဒါမှမဟုတ် အာဏာရှင်စနစ်ကို အပြင်းအထန် ဆန့်ကျင်နေသူလား။ ဒီနေရာမှာ "စစ်မှန်ခြင်း" ရဲ့ အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုချက်က တစ်ယောက်နဲ့တစ်ယောက် တူမှာမဟုတ်ပါဘူး။ ဒါပေမယ့် ယေဘုယျအားဖြင့်တော့ ကိုယ်ပိုင်ယုံကြည်ချက်အတွက်၊ လူ့အဖွဲ့အစည်းရဲ့ ကောင်းကျိုးအတွက် ကိုယ်ကျိုးမဖက်ဘဲ အချိန်၊ ငွေ၊ ဘဝကိုပါ ပေးဆပ်ရဲသူတွေကို ရည်ညွှန်းတာဖြစ်ပါလိမ့်မယ်။

မြန်မာနိုင်ငံရဲ့ သမိုင်းကို ပြန်ကြည့်လိုက်ရင် ဒီလို "စစ်မှန်သော" သူရဲကောင်းတွေ အများကြီးရှိခဲ့ပါတယ်။ ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်းကစလို့၊ သခင်ကိုယ်တော်မှိုင်း၊ ဆရာကြီးသခင်ဗဟိန်း၊ ဦးသန့်၊ ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်အထိ နိုင်ငံနဲ့လူမျိုးအတွက် ကိုယ်ကျိုးစွန့်ခဲ့ကြတဲ့ ခေါင်းဆောင်တွေ၊ တက်ကြွလှုပ်ရှားသူတွေ မနည်းလှပါဘူး။ သူတို့တွေဟာ ချမ်းသာကြွယ်ဝမှုကို မက်မောခဲ့ကြသူတွေ မဟုတ်ပါဘူး။ အမှန်တရား၊ တရားမျှတမှုနဲ့ ပြည်သူလူထုရဲ့ အကျိုးစီးပွားကိုသာ ရှေ့တန်းတင်ခဲ့ကြသူတွေပါ။ တခါတလေ ရေဘဲသောက်နေရတဲ့ရက်တွေ၊ တခါတလေ အဖျားဝင်ရင်တောင် ဆေးဝါးမရှိတဲ့နေ့ရက်တွေရှိခဲ့ကြတဲ့ နိုင်ငံရေးပညာရှင်တွေ၊ အတွေးအခေါ်သမားတွေဆိုတာလည်း လွန်စွာပေါများပါတယ်။

မျက်မှောက်ခေတ်ကို ကြည့်လိုက်ရင်လည်း ဒီလိုပါပဲ။ ၂၀၂၁ ခုနှစ် စစ်အာဏာသိမ်းပြီးနောက်ပိုင်းမှာ ပေါ်ထွက်လာခဲ့တဲ့ လူငယ်တက်ကြွလှုပ်ရှားသူတွေ၊ CDM ဝန်ထမ်းတွေ၊ ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့ဝင်တွေဟာ သူတို့ရဲ့ ဘဝတစ်ခုလုံးကို ပုံအပ်ပြီး တော်လှန်ရေးအတွက် တိုက်ပွဲဝင်နေကြတာပါ။ သူတို့တွေဟာ မိသားစုနဲ့ ခွဲခွာရတယ်၊ ပညာရေးကို စွန့်လွှတ်ရတယ်၊ အသက်အန္တရာယ်ကို ရင်ဆိုင်နေရတယ်။ စားဝတ်နေရေးအတွက် ရုန်းကန်နေရတာကို ပြောစရာတောင်မလိုပါဘူး။ ထမင်းတစ်နပ်ကိုတောင် ပြည့်ပြည့်၀၀ စားရဖို့ မသေချာတဲ့သူတွေ ဒုနဲ့ဒေးပါ။ ဒါဟာ သူတို့ "မတော်လို့", "မစွမ်းဆောင်နိုင်လို့" မဟုတ်ပါဘူး။ သူတို့ရွေးချယ်လိုက်တဲ့ လမ်းကြောင်းရဲ့ သဘာဝကိုက အခုလို အခက်အခဲတွေနဲ့ ပြည့်နှက်နေတာပါ။

ကျွန်မတို့ "နိုင်ငံရေးပညာရှင်"၊ "တော်လှန်ရေးသမား" လို့ပြောလိုက်ရင် သမိုင်းကို ပြောင်းလဲစေခဲ့တဲ့ ဩဇာကြီးမားတဲ့ ပုဂ္ဂိုလ်ကြီးတွေကို သတိရကြတယ်။ သူတို့ရဲ့ အတွေးအခေါ်တွေ၊ သူတို့ရဲ့ စာအုပ်တွေက ဒီကနေ့ကမ္ဘာကြီးကို ပုံဖော်ခဲ့တယ်။ ဒါပေမယ့် သူတို့ရဲ့ နေ့စဉ်ဘဝတွေကရော ဘယ်လိုရှိခဲ့လဲ။ သူတို့တွေက ရွှေပန်းကန်ထဲ ထမင်းထည့်စားခဲ့ရသူတွေလား။ သူတို့ဟာ ဘဝအစမှာ ချမ်းသာတဲ့မိသားစုမှာ မွေးဖွားကောင်း၊ မွေးလာခဲ့နိုင်ပေမယ့် နောက်ပိုင်းဘဝကရော ဘယ်လိုလဲ။

အဖြေကတော့ **ပြတ်ပြတ်သားသား မဟုတ်ဘူး** ပါပဲ။

### ကားလ်မာ့စ် (Karl Marx) ၏ ဆင်းရဲမွဲတေမှု
ကွန်မြူနစ်ဝါဒရဲ့ ဖခင်ကြီး၊ "Das Kapital" ကျမ်းတို့၊ ကွန်မြူနစ်ကြေညာစာတမ်းတို့ စတဲ့ကမ္ဘာကျော်တဲ့စာအုပ်တွေကို ရေးသားခဲ့တဲ့ ကားလ်မာ့စ် (Karl Marx) ရဲ့ ဘဝကိုပဲ ကြည့်။ သူဟာ အလုပ်သမားလူတန်းစားရဲ့ ဘဝကို ပြောင်းလဲဖို့အတွက် သူ့ရဲ့ဘဝတစ်ခုလုံးကို မြှုပ်နှံခဲ့တယ်။ ဒါပေမယ့် သူကိုယ်တိုင်ကတော့ ဆင်းရဲမွဲတေမှုရဲ့ သားကောင်တစ်ယောက် ဖြစ်ခဲ့ရပါတယ်။ သူ့မိသားစုဟာ လန်ဒန်မြို့က ဆင်းရဲသားရပ်ကွက်တစ်ခုမှာ အခန်းကျဉ်းလေးထဲမှာ နေခဲ့ရတယ်။ သူ့ကလေးတွေဟာ အာဟာရမပြည့်ဝမှု၊ ဆေးဝါးမလုံလောက်မှုတွေကြောင့် သူ့မျက်စိရှေ့မှာပဲ တစ်ယောက်ပြီးတစ်ယောက် သေဆုံးသွားခဲ့ကြတယ်။ သူ စာရေးဖို့ စားပွဲတစ်လုံးတောင် ကောင်းကောင်းမရှိခဲ့ဘူး။ သူ့ရဲ့ အရင်းနှီးဆုံးမိတ်ဆွေ ဖရက်ဒရစ်အိန်ဂယ်လ်စ် (Friedrich Engels) ရဲ့ ထောက်ပံ့မှုသာမရှိခဲ့ရင် မာ့စ်တစ်ယောက် သူ့ရဲ့ အတွေးအခေါ်တွေကို စာအုပ်အဖြစ် ချရေးနိုင်ခဲ့မှာတောင် မဟုတ်ပါဘူး။ သေဆုံးချိန်ဇာပနမှာတောင် လူအနည်းငယ်ဘဲရှိပါတယ်။ 

ဘာကြောင့် ဒီလောက်တော်တဲ့၊ ထက်မြက်တဲ့ ပညာရှင်ကြီးတစ်ယောက်က ဒီလောက်အထိ ဆင်းရဲတွင်းနက်ခဲ့ရတာလဲ။ အကြောင်းရင်းက ရှင်းပါတယ်။ သူဟာ လက်ရှိတည်ဆဲ အရင်းရှင်စနစ်ကြီးကို အပြင်းအထန် ဝေဖန်တိုက်ခိုက်ခဲ့သူဖြစ်လို့ပါပဲ။ သူ့ရဲ့အတွေးအခေါ်တွေက အာဏာပိုင်တွေ၊ စက်ရုံပိုင်ရှင်တွေ၊ ဘဏ်လုပ်ငန်းရှင်တွေရဲ့ အကျိုးစီးပွားကို တိုက်ရိုက်ခြိမ်းခြောက်ခဲ့တယ်။ ဒါကြောင့် တက္ကသိုလ်တွေက သူ့ကို အလုပ်မခန့်ဘူး၊ အစိုးရတွေက သူ့ကို ပြည်နှင်ဒဏ်ပေးတယ်၊ သူ့စာအုပ်တွေကို ပိတ်ပင်တယ်။ သူဟာ စနစ်ရဲ့ အပြင်ဘက်ကို အတင်းအကျပ် တွန်းထုတ်ခံခဲ့ရသူပါ။ ဒါပေမယ့် သူ့ရဲ့ ဆင်းရဲမွဲတေမှုက သူ့ရဲ့အတွေးအခေါ်တွေရဲ့ တန်ဖိုးကို လျော့ကျသွားစေခဲ့လား။ မသွားပါဘူး။ သူ့ရဲ့ ဆာလောင်ခြင်းက အလုပ်သမားလူတန်းစားရဲ့ ဆာလောင်ခြင်းကို ကိုယ်ချင်းစာနိုင်စေခဲ့ပြီး ပိုမိုခိုင်မာတဲ့၊ ပိုမိုပြင်းထန်တဲ့ အတွေးအခေါ်တွေကို မွေးဖွားပေးခဲ့ပါတယ်။

မာ့စ်တစ်ယောက်တည်းလားဆိုတော့ မဟုတ်သေးဘူး။ "The Social Contract" ကို ရေးခဲ့တဲ့ ဂျင်း-ဂျက် ရူးဆိုး (Jean-Jacques Rousseau) လို ဉာဏ်အလင်းခေတ် (Enlightenment) တွေးခေါ်ရှင်တွေ၊ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုရဲ့ တည်ထောင်သူဖခင်တွေထဲက တစ်ယောက်ဖြစ်တဲ့ Thomas Paine တို့လို ပုဂ္ဂိုလ်တွေဟာလည်း သူတို့ရဲ့ တော်လှန်တဲ့ အတွေးအခေါ်တွေကြောင့် ဆင်းရဲမွဲတေမှု၊ ပြည်နှင်ဒဏ်ပေးခံရမှုတွေနဲ့ ဘဝကို နိဂုံးချုပ်ခဲ့ရသူတွေချည်းပါပဲ။ ဒီသမိုင်းဖြစ်ရပ်တွေက ကျွန်မတို့ကို ဘာကိုပြနေလဲဆိုတော့ စစ်မှန်တဲ့နိုင်ငံရေးတွေးခေါ်ရှင်တွေ၊ တက်ကြွလှုပ်ရှားသူတွေရဲ့ ဆင်းရဲမွဲတေမှုဟာ သူတို့ရဲ့ ကိုယ်ပိုင်အရည်အချင်းညံ့ဖျင်းမှုကြောင့်မဟုတ်ဘဲ၊ သူတို့ဟာ တည်ဆဲအာဏာနဲ့ စနစ်ကို စိန်ခေါ်ဝံ့တဲ့ သတ္တိရှိသူတွေဖြစ်နေလို့ပါပဲ။ သူတို့ရဲ့ ငတ်မွတ်ခြင်းဟာ စနစ်က သူတို့ကို တမင်တကာ အပြစ်ပေးထားတဲ့ ဒဏ်ခတ်မှုတစ်ခု ဖြစ်ပါတယ်။

### လက်တင်အမေရိက တော်လှန်ရေးနှင့် ချေဂွေဗားရား (Che Guevara)
၂၀ ရာစုကို ပြန်ကြည့်လိုက်ရင် လက်တင်အမေရိကတိုက်ဟာ တော်လှန်ရေးမီးလျှံတွေ တောက်လောင်ခဲ့တဲ့ နေရာတစ်ခုပါ။ ဖီဒယ်ကက်စ်ထရို (Fidel Castro)၊ ချေဂွေဗားရား (Che Guevara)၊ ဒယ်နီယယ် အော်တေးဂါး (Daniel Ortega) တို့လို တော်လှန်ရေးခေါင်းဆောင်တွေဟာ အမေရိကန် ကျောထောက်နောက်ခံပြုထားတဲ့ အာဏာရှင်စနစ်တွေကို လက်နက်ကိုင်တော်လှန်ခဲ့ကြတယ်။ သူတို့တွေကရော ဇိမ်ကျကျနဲ့ တော်လှန်ရေးလုပ်ခဲ့ကြတာလား။

လုံးဝမဟုတ်ပါဘူး။ ချေဂွေဗားရားရဲ့ ဒိုင်ယာရီ (The Motorcycle Diaries) ကို ဖတ်ဖူးသူတိုင်း သိပါလိမ့်မယ်။ သူဟာ ဆရာဝန်ဘွဲ့ရတစ်ယောက်ရဲ့ သက်သောင့်သက်သာဘဝကို စွန့်လွှတ်ပြီး လက်တင်အမေရိကတိုက်က ဆင်းရဲသားပြည်သူတွေရဲ့ ဘဝကို ကိုယ်တိုင်ကိုယ်ကျ ဝင်ရောက်ခံစားခဲ့တယ်။ သူဟာ တော်လှန်ရေးကာလတစ်လျှောက်လုံး တောထဲတောင်ထဲမှာ နေထိုင်ခဲ့ရတယ်၊ အငတ်ငတ်အပြတ်ပြတ် နေခဲ့ရတယ်၊ ရောဂါဘယတွေနဲ့ ရင်ဆိုင်ခဲ့ရတယ်။ သူ့အတွက် အရေးကြီးဆုံးက ကိုယ်ပိုင်ချမ်းသာကြွယ်ဝမှုမဟုတ်ဘဲ လူမှုတော်လှန်ရေး (Social Revolution) အောင်မြင်ဖို့ပါပဲ။

ကျူးဘားတော်လှန်ရေးအစောပိုင်းကာလတွေမှာဆိုရင် ကက်စ်ထရိုနဲ့ သူ့ရဲ့ရဲဘော်တွေဟာ Sierra Maestra တောင်တန်းတွေထဲမှာ အစာရေစာပြတ်လပ်မှုနဲ့ အပြင်းအထန် ရင်ဆိုင်ခဲ့ရပါတယ်။ သူတို့ကို ထောက်ပံ့နေတဲ့ တစ်ခုတည်းသော အရာကတော့ တောင်သူလယ်သမားတွေက ခိုးကြောင်ခိုးဝှက် ကျွေးမွေးတဲ့ အစားအစာနည်းနည်းလေးနဲ့ မယိမ်းမယိုင်သော ယုံကြည်ချက်ပါပဲ။ သူတို့ဟာ စားဖို့တောင် ကောင်းကောင်းမွန်မွန် မရှိတဲ့အချိန်မှာ အင်အားကြီးမားတဲ့ ဘာတစ်စတာ (Batista) အစိုးရရဲ့ စစ်တပ်ကို ရင်ဆိုင်တိုက်ခိုက်ခဲ့ကြတာပါ။

သူတို့ရဲ့ ရုန်းကန်ရမှုတွေဟာ လက်ရှိ မြန်မာနိုင်ငံက ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်မတော် (PDF) ရဲဘော်တွေရဲ့ အခြေအနေနဲ့ အများကြီး ဆင်တူပါတယ်။ စားနပ်ရိက္ခာ မလုံလောက်ဘူး၊ လက်နက်ခဲယမ်း မပြည့်စုံဘူး၊ ဆေးဝါးမလုံလောက်ဘူး။ ဒါပေမယ့် သူတို့မှာ မတရားမှုကို ဆန့်ကျင်လိုတဲ့ စိတ်ဓာတ်အင်အား (moral strength) အပြည့်ရှိတယ်။ သူတို့ရဲ့ ဆင်းရဲဒုက္ခဟာ သူတို့ရဲ့ တော်လှန်ရေးရည်မှန်းချက်ကို ပိုပြီးတော့တောင် ခိုင်မာစေပါတယ်။

### တော်လှန်ရေးသမားများ အဘယ်ကြောင့် ငတ်ပြတ်ရသနည်း
၁။ **စနစ်ရဲ့ ဖိနှိပ်မှု (Systemic Oppression):**  
နိုင်ငံရေးနဲ့ လူမှုရေး တက်ကြွလှုပ်ရှားသူတွေဟာ အများအားဖြင့် လက်ရှိအာဏာရစနစ်ကို စိန်ခေါ်သူတွေ၊ ပြောင်းလဲချင်သူတွေ ဖြစ်ကြပါတယ်။ အထူးသဖြင့် မြန်မာနိုင်ငံလို အာဏာရှင်စနစ်အောက်မှာဆိုရင် သူတို့ကို နိုင်ငံတော်ရဲ့ ရန်သူအဖြစ် သတ်မှတ်ပြီး နည်းမျိုးစုံနဲ့ ဖိနှိပ်ပါတယ်။ ဖမ်းဆီးထောင်ချတာ၊ လုပ်ငန်းခွင်ကနေ ထုတ်ပယ်တာ၊ စီးပွားရေးလုပ်ငန်းတွေကို ပိတ်သိမ်းတာတွေ လုပ်တဲ့အတွက် သူတို့အတွက် ဝင်ငွေရလမ်းဟာ အလိုလို ပိတ်သွားတတ်ပါတယ်။

၂။ **ငွေကြေးထောက်ပံ့မှုရဲ့ သဘောသဘာဝ:**  
တက်ကြွလှုပ်ရှားမှုတွေအတွက် ငွေကြေးထောက်ပံ့မှုဆိုတာကလည်း အင်မတန် နူးညံ့သိမ်မွေ့တဲ့ ကိစ္စတစ်ခုပါ။ အလှူငွေတွေအပေါ်မှာ မှီခိုနေရတာများပါတယ်။ ဒီအလှူငွေတွေကလည်း အမြဲတမ်း တည်ငြိမ်နေတာမျိုး မဟုတ်ပါဘူး။ ပြည်သူလူထုရဲ့ စိတ်ဝင်စားမှု၊ နိုင်ငံတကာရဲ့ အခြေအနေပေါ်မူတည်ပြီး အတက်အကျရှိပါတယ်။ ပြီးတော့ ဒီငွေကြေးတွေကို ကိုယ်ပိုင်သုံးစွဲဖို့ မဟုတ်ဘဲ လုပ်ငန်းလည်ပတ်ဖို့၊ လှုပ်ရှားမှုတွေအတွက်သာ အဓိက သုံးရတာပါ။ နောက်ပြီး အဲလို အလှူခံတာကိုလည်း အပြစ်တင်သူတွေက ရှိပါသေးတယ်။ စစ်မှန်တဲ့တက်ကြွလှုပ်ရှားသူတစ်ယောက်အနေနဲ့ အများပြည်သူရဲ့ ယုံကြည်မှုကို အလွဲသုံးစားမလုပ်လိုတဲ့အတွက် ကိုယ့်ရဲ့ကိုယ်ပိုင်ဘဝအတွက် ချမ်းသာကြွယ်ဝအောင် လုပ်ဖို့ဆိုတာကတော့ ဝေလာဝေးပါပဲ။

၃။ **အလုပ်အကိုင် အခွင့်အလမ်း နည်းပါးခြင်း:**  
တက်ကြွလှုပ်ရှားသူတစ်ယောက်၊ အထူးသဖြင့် အစိုးရကို ဆန့်ကျင်တဲ့သူတစ်ယောက်ကို ဘယ်ကုမ္ပဏီက အလုပ်ခန့်ချင်မှာလဲ။ သူတို့ရဲ့ နောက်ကြောင်းရာဇဝင်ကြောင့် အလုပ်ကောင်းကောင်းရဖို့ ခက်ခဲပါတယ်။ ပညာအရည်အချင်း ဘယ်လောက်ပဲရှိရှိ၊ အရည်အသွေး ဘယ်လောက်ပဲကောင်းကောင်း၊ သူတို့ရဲ့ နိုင်ငံရေးယုံကြည်ချက်က သူတို့ရဲ့ အလုပ်အကိုင်အခွင့်အလမ်းတွေကို ပိတ်ဆို့ထားတတ်ပါတယ်။

ဒါကြောင့် "စစ်မှန်သော နိုင်ငံရေးသမား၊ တက်ကြွလှုပ်ရှားသူများ ငတ်ပြတ်နေကြသည်" ဆိုတဲ့စကားဟာ အတိုင်းအတာတစ်ခုအထိ မှန်ကန်တယ်လို့ ထက်မြင်ပါတယ်။ ဒါဟာ သူတို့ရဲ့ အရည်အချင်းမရှိမှုကြောင့် မဟုတ်ဘဲ သူတို့ရွေးချယ်လိုက်တဲ့ ယုံကြည်ချက်နဲ့ လမ်းကြောင်းအပေါ် စနစ်က တုံ့ပြန်တဲ့ပုံစံကြောင့် ဖြစ်ပါတယ်။ သူတို့ရဲ့ ဆာလောင်ခြင်းဟာ ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာ ဆာလောင်ခြင်းသက်သက်သာမကဘဲ တရားမျှတမှုကို ဆာလောင်ခြင်း၊ လွတ်လပ်မှုကို ဆာလောင်ခြင်းဆိုတဲ့ ပိုမိုမြင့်မြတ်တဲ့ အဓိပ္ပာယ်တွေလည်း ပါဝင်နေပါတယ်။ သူတို့ရဲ့ ဆင်းရဲတွင်းနက်ခြင်းက သူတို့ရဲ့ တန်ဖိုးကို လျှော့ချပစ်လိုက်တာမဟုတ်ဘဲ သူတို့ရဲ့ စွန့်လွှတ်အနစ်နာခံမှုကို ပိုပြီးတော့တောင် ထင်ရှားပေါ်လွင်စေပါတယ်။

---

## အပိုင်း (၂) - ပြည့်တန်ဆာတို့၏ ချမ်းသာကြွယ်ဝမှု၊ ဟုတ်ပါသလား

ခုနက ပုံရိပ်ယောင်တွေအကြောင်း ထက်ပြောခဲ့တယ်နော်။ ပြည့်တန်ဆာလို့ ပြောလိုက်ရင် လူတွေမြင်တာက ဇိမ်ခံကားကြီးတွေစီးပြီး branded အဝတ်အစားတွေဝတ်၊ ဈေးကြီးတဲ့ စားသောက်ဆိုင်တွေမှာ ထိုင်နေတဲ့ ပုံရိပ်တွေ။ မီဒီယာတွေ၊ ရုပ်ရှင်တွေကနေတစ်ဆင့် ဒီလိုပုံဖော်မှုတွေက ကျွန်မတို့ရဲ့ မသိစိတ်ထဲမှာ အမြစ်တွယ်နေခဲ့တာကြာပါပြီ။ ဒါပေမယ့် တကယ့်လက်တွေ့ဘဝကရော ဒီလိုပဲလား။

ထက်က feminist တစ်ယောက်အနေနဲ့ ဒီကိစ္စကို ရှုမြင်တဲ့အခါမှာ **"sex work is work"** ဆိုတဲ့ ဆောင်ပုဒ်ကို အရင်ဆုံး လက်ကိုင်ထားချင်ပါတယ်။ လိင်လုပ်ငန်းဆိုတာလည်း အလုပ်တစ်ခုပါပဲ။ တခြားအလုပ်တွေလိုပဲ သူ့မှာလည်း အဆင့်အတန်း၊ ဝင်ငွေ၊ အခွင့်အရေး ကွာဟမှုတွေ အများကြီးရှိပါတယ်။

၁။ **"High-Class" နှင့် "Street-Level" ကွာဟမှု:**  
ဟုတ်ကဲ့၊ ချမ်းသာတဲ့ ပြည့်တန်ဆာတွေ မရှိဘူးလားဆိုတော့ ရှိပါတယ်။ နာမည်ကြီး မော်ဒယ်တွေ၊ သရုပ်ဆောင်တွေ၊ socialite တွေကြားထဲမှာ "escort" အဖြစ်နဲ့ အလုပ်လုပ်ပြီး ဝင်ငွေကောင်းနေတဲ့သူတွေ ရှိပါတယ်။ သူတို့က ချမ်းသာတဲ့ လုပ်ငန်းရှင်တွေ၊ ငွေအလွန်ရှိပုဂ္ဂိုလ်တွေကိုပဲ လက်ခံဝန်ဆောင်မှုပေးပြီး တစ်ညကို ဒေါ်လာထောင်ချီ၊ သောင်းချီရတဲ့သူတွေပါ။ ဒါပေမယ့် သူတို့ဟာ လိင်လုပ်သားအားလုံးရဲ့ ကိုယ်စားပြုမဟုတ်ပါဘူး။ သူတို့က ရေခဲတောင်ရဲ့ ထိပ်ဖျားလေးပဲရှိပါသေးတယ်။  
ရေခဲတောင်ရဲ့ အောက်ခြေမှာ ဘာတွေရှိလဲ။ လမ်းဘေးမှာရပ်ပြီး ဖောက်သည်ရှာနေရတဲ့ လိင်လုပ်သားတွေ၊ အနှိပ်ခန်းတွေ၊ KTV တွေမှာ နာရီပေါင်းများစွာ အလုပ်လုပ်ပြီး ဝင်ငွေနည်းနည်းလေးပဲ ရတဲ့သူတွေ၊ မူးယစ်ဆေးစွဲနေလို့ ဒါမှမဟုတ် အကြွေးတင်နေလို့ ဒီအလုပ်ထဲကနေ ရုန်းမထွက်နိုင်တဲ့သူတွေ၊ လူကုန်ကူးခံရပြီး ဒီအလုပ်ကို မလုပ်ချင်ဘဲ လုပ်နေရတဲ့သူတွေ အများကြီးပါ။ သူတို့တွေ ချမ်းသာနေကြသလား။ မချမ်းသာပါဘူး။ သူတို့ဟာလည်း နေ့စဉ်စားဝတ်နေရေးအတွက် ရုန်းကန်နေရတဲ့ အခြေခံလူတန်းစားတွေပါပဲ။

၂။ **ခေါင်းပုံဖြတ်ခံရခြင်း (Exploitation):**  
လိင်လုပ်ငန်းဟာ ဥပဒေအရ အကာအကွယ်မရှိတဲ့ (သို့မဟုတ် ဥပဒေက ရာဇဝတ်မှုအဖြစ် သတ်မှတ်ထားတဲ့) နိုင်ငံတွေမှာ လိင်လုပ်သားတွေဟာ အလွန်အမင်း ခေါင်းပုံဖြတ်ခံရပါတယ်။ ပိုင်ရှင် (pimp) တွေ၊ အနှိပ်ခန်းပိုင်ရှင်တွေ၊ ရဲတွေရဲ့ အနိုင်ကျင့်မှု၊ ငွေညှစ်မှုကို အမြဲတမ်းလိုလို ခံနေရပါတယ်။ သူတို့ရှာနိုင်တဲ့ငွေရဲ့ အများစုဟာ ဒီကြားခံလူတွေဆီကိုပဲ ရောက်သွားတာပါ။ သူတို့လက်ထဲမှာ ကျန်တာက နည်းနည်းလေးပါ။

၃။ **ကျန်းမာရေးနှင့် လုံခြုံရေး စရိတ်:**  
လိင်လုပ်သားတစ်ယောက်အတွက် အဓိက ကုန်ကျစရိတ်က ကျန်းမာရေးနဲ့ လုံခြုံရေးပါ။ လိင်မှတစ်ဆင့် ကူးစက်တတ်တဲ့ရောဂါ (STIs) တွေ မဖြစ်အောင် ပုံမှန်ဆေးစစ်ရတယ်၊ ကာကွယ်ဆေးတွေ ထိုးရတယ်၊ ကွန်ဒုံးလို အကာအကွယ်ပစ္စည်းတွေ အမြဲဆောင်ထားရတယ်။ ပြီးတော့ အန္တရာယ်ရှိတဲ့ ဖောက်သည်တွေနဲ့ ကြုံရတဲ့အခါ ကိုယ့်ကိုယ်ကို ကာကွယ်ဖို့အတွက်လည်း ပြင်ဆင်ထားရတယ်။ ဒီကုန်ကျစရိတ်တွေက မနည်းပါဘူး။

၄။ **လူမှုရေးအရ ဖယ်ကြဉ်ခံရခြင်း (Social Stigma):**  
လိင်လုပ်သားတစ်ယောက်အနေနဲ့ သူတို့ရတဲ့ငွေကို လွတ်လွတ်လပ်လပ် သုံးစွဲပြလို့ မရပါဘူး။ "ပြည့်တန်ဆာပိုက်ဆံ" ဆိုတဲ့ တံဆိပ်ကပ်ပြီး အမြင်စောင်းခံရမှာ၊ အထင်သေးခံရမှာကို ကြောက်ရပါတယ်။ မိသားစု၊ မိတ်ဆွေအသိုင်းအဝိုင်းက သိသွားမှာကို စိုးရိမ်ရပါတယ်။ ဒီလို စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာ ဖိအားတွေက သူတို့ရဲ့ဘဝကို ပိုပြီးခက်ခဲစေပါတယ်။

ဒါကြောင့် "ပြည့်တန်ဆာများက ချမ်းသာနေကြသည်" ဆိုတဲ့စကားဟာ အင်မတန်ကို ယေဘုယျဆန်လွန်းပြီး လက်တွေ့ဘဝနဲ့ ကင်းကွာနေတဲ့ အဆိုတစ်ခုလို့ ထက်မြင်ပါတယ်။

---

## အပိုင်း (၃) - နိုင်ငံတကာ ရှုထောင့်မှ လိင်လုပ်ငန်း ဥပဒေ မော်ဒယ် ၄ မျိုး

လိင်လုပ်ငန်းနဲ့ ပတ်သက်တဲ့ ဥပဒေတွေက လိင်လုပ်သားတွေရဲ့ ဘဝအပေါ် ဘယ်လိုသက်ရောက်မှုရှိသလဲ။ ကမ္ဘာပေါ်မှာ လိင်လုပ်ငန်းနဲ့ ပတ်သက်လို့ အဓိက မော်ဒယ် ၄ မျိုးရှိပါတယ်။

1. **Prohibition (တားမြစ်ခြင်း):** လိင်လုပ်ငန်းမှာ ပါဝင်သူအားလုံး (ရောင်းသူ၊ ဝယ်သူ၊ ကြားခံလူ) ကို ရာဇဝတ်မှုအဖြစ် သတ်မှတ်တာ။ (ဥပမာ- အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုရဲ့ ပြည်နယ်အများစု၊ မြန်မာနိုင်ငံ)
2. **Abolitionism/Nordic Model (ဖျက်သိမ်းရေးဝါဒ/နော်ဒစ်မော်ဒယ်):** လိင်ဝယ်ယူသူ (ဖောက်သည်) နဲ့ ကြားခံလူကိုပဲ ရာဇဝတ်မှုအဖြစ် သတ်မှတ်ပြီး၊ လိင်ရောင်းချသူ (လိင်လုပ်သား) ကိုတော့ ရာဇဝတ်သားအဖြစ် မသတ်မှတ်ဘဲ သားကောင် (victim) အဖြစ် သတ်မှတ်ပြီး ကူညီထောက်ပံ့ပေးတာ။ (ဥပမာ- ဆွီဒင်၊ နော်ဝေး၊ ကနေဒါ)
3. **Legalization (ဥပဒေဖြင့်ခွင့်ပြုခြင်း):** လိင်လုပ်ငန်းကို အစိုးရက တရားဝင်အသိအမှတ်ပြုပြီး တင်းကျပ်တဲ့ စည်းမျဉ်းစည်းကမ်းတွေ (ဥပမာ- လိုင်စင်၊ သတ်မှတ်ထားတဲ့နေရာ၊ ကျန်းမာရေးစစ်ဆေးချက်) နဲ့ ထိန်းချုပ်တာ။ (ဥပမာ- ဂျာမနီ၊ နယ်သာလန်)
4. **Decriminalization (ရာဇဝတ်မှုအဖြစ်မှ ပယ်ဖျက်ခြင်း):** လိင်လုပ်ငန်းကို ရာဇဝတ်မှုတစ်ခုအဖြစ် မသတ်မှတ်တော့ဘဲ တခြားသော အလုပ်အကိုင်တွေလိုပဲ အလုပ်သမားဥပဒေ (labor laws) အောက်မှာ ထားရှိပြီး အခွင့်အရေးတွေ အကာအကွယ်ပေးတာ။ (ဥပမာ- နယူးဇီလန်၊ ဘယ်လ်ဂျီယံ)

### အောင်မြင်မှု ဥပမာ- နယူးဇီလန်
၂၀၀၃ ခုနှစ်မှာ နယူးဇီလန်နိုင်ငံဟာ လိင်လုပ်ငန်းကို decriminalize လုပ်ခဲ့တဲ့ ကမ္ဘာ့ပထမဆုံးနိုင်ငံတွေထဲက တစ်နိုင်ငံဖြစ်လာခဲ့တယ်။ သူ့ရဲ့ Prostitution Reform Act (PRA) ဥပဒေအရ လိင်လုပ်သားတွေဟာ-
* တခြားအလုပ်သမားတွေလိုပဲ အလုပ်အကိုင်ဆိုင်ရာ အခွင့်အရေးတွေ (ဥပမာ- အနည်းဆုံးအခကြေးငွေ၊ အလုပ်ချိန်၊ ကျန်းမာရေးနဲ့ ဘေးကင်းလုံခြုံရေး) အပြည့်အဝ ရရှိလာတယ်။
* ရဲကို ကြောက်စရာမလိုဘဲ အကြမ်းဖက်ခံရတာ၊ ခေါင်းပုံဖြတ်ခံရတာတွေကို တိုင်ကြားနိုင်လာတယ်။
* ကျန်းမာရေးဝန်ဆောင်မှုတွေကို ပိုမိုလွယ်ကူစွာ ရယူနိုင်လာပြီး လိင်မှတစ်ဆင့် ကူးစက်တတ်သောရောဂါ (STI) နှုန်းတွေ ကျဆင်းလာတယ်။
* ခေါင်းပုံဖြတ်တဲ့ ကြားခံလူ (pimps) တွေရဲ့ ဩဇာလွှမ်းမိုးမှုကနေ လွတ်မြောက်လာပြီး ကိုယ်ပိုင်အလုပ်ရှင်အဖြစ် ရပ်တည်နိုင်လာတယ်။

### ရှုပ်ထွေးသော ဥပမာ- ဂျာမနီနှင့် နယ်သာလန်
ဂျာမနီနဲ့ နယ်သာလန်တို့ကတော့ လိင်လုပ်ငန်းကို Legalize (တရားဝင်ခွင့်ပြု) ထားတဲ့ နိုင်ငံတွေပါ။ ကောင်းကျိုးမှာ အစိုးရက အခွန်ဘဏ္ဍာငွေ ရရှိသော်လည်း၊ ဝေဖန်ခံနေရသည်မှာ-
* **လူကုန်ကူးမှု (Human Trafficking):** ဝယ်လိုအား (demand) မြင့်တက်လာပြီး ဆင်းရဲသော နိုင်ငံများမှ အမျိုးသမီးများကို လိမ်လည်ခေါ်ဆောင်မှု ပိုမိုများပြားလာခြင်း။
* **ခေါင်းပုံဖြတ်မှု:** လိုင်စင်ရ လုပ်ငန်းရှင်ကြီးများကသာ အကျိုးအမြတ်အများဆုံး ရရှိပြီး လိင်လုပ်သားအများစုမှာ ခေါင်းပုံဖြတ်ခံနေရဆဲ ဖြစ်ခြင်း။
* **Stigma:** လူ့အဖွဲ့အစည်း၏ အမြင်မကြည်လင်မှုမှာ ဆက်လက်တည်ရှိနေခြင်း။

---

## အပိုင်း (၄) - နှိုင်းယှဉ်မှု၏ အန္တရာယ်နှင့် နောက်ကွယ်က အတွေးအခေါ်

"စစ်မှန်သော နိုင်ငံရေးပညာရှင်၊ နိုင်ငံရေးလှုပ်ရှားသူက ငတ်ပြတ်နေသည်၊ ပြည့်တန်ဆာများက ချမ်းသာနေသည်" ဆိုသည့် နှိုင်းယှဉ်မှု၏ နောက်ကွယ်တွင် လူ့အဖွဲ့အစည်း၏ မှားယွင်းနေသော တန်ဖိုးသတ်မှတ်ချက်များ ရှိနေပါသည်။

၁။ **"မြင့်မြတ်သောအလုပ်" vs "ယုတ်ညံ့သောအလုပ်":**  
အလုပ်များကို အဆင့်ခွဲခြားသတ်မှတ်ကာ မြင့်မြတ်သောအလုပ်လုပ်သူ ဆင်းရဲပြီး ယုတ်ညံ့သောအလုပ်လုပ်သူ ချမ်းသာနေသည်မှာ လက်ခံနိုင်စရာမရှိသည့် ဝိရောဓိ (paradox) အဖြစ် ရှုမြင်ကြခြင်း။

၂။ **ကိုယ်ကျင့်တရားနှင့် ချမ်းသာကြွယ်ဝမှု (Morality and Wealth):**  
"ကိုယ်ကျင့်တရား ကောင်းသူသည် ဆင်းရဲသင့်ပြီး ကိုယ်ကျင့်တရား မကောင်းသူသည် မချမ်းသာသင့်" ဟူသော စိတ်ကူးယဉ် အယူအဆ။ လက်တွေ့လောကတွင် ချမ်းသာကြွယ်ဝမှုသည် ကိုယ်ကျင့်တရားနှင့် တိုက်ရိုက်အချိုးကျ မနေပါ။

၃။ **အမျိုးသမီးများအပေါ် ထားရှိသော အမြင် (Misogynistic Undertone):**  
ငတ်ပြတ်နေသောသူရဲကောင်းကို အမျိုးသားအဖြစ် ပုံဖော်ပြီး ချမ်းသာနေသော လိင်လုပ်သားကို အမျိုးသမီးအဖြစ် ပုံဖော်လေ့ရှိသည်။ အမျိုးသမီးတစ်ဦး၏ လိင်ပိုင်းဆိုင်ရာ ကိုယ်ပိုင်ပြဋ္ဌာန်းခွင့် (Sexual Agency) ကို အသိအမှတ်မပြုဘဲ သူမ၏ ခန္ဓာကိုယ်အား အများပိုင်ပစ္စည်းသဖွယ် သတ်မှတ်ကာ မနာလို မကျေနပ်ဖြစ်ကြသည့် ဖိုဝါဒီဆန်သော အငွေ့အသက်များ ပါဝင်နေသည်။

---

## အပိုင်း (၅) - ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ နှိုင်းယှဉ်ချက်- ဘုံရန်သူမှာ စနစ်ဖြစ်သည်

ဒီနှိုင်းယှဉ်မှုကြီးဟာ ဘာကြောင့် မှားယွင်းနေသလဲဆိုတော့...

၁။ **ယေဘုယျဆန်လွန်းခြင်း (Over-generalization):**  
တက်ကြွလှုပ်ရှားသူတိုင်း မငတ်သလို လိင်လုပ်သားတိုင်းလည်း မချမ်းသာပါ။ NGO ကြီးများတွင် ရန်ပုံငွေကောင်းစွာ ရရှိနေသော လှုပ်ရှားသူများရှိသကဲ့သို့ လမ်းဘေးတွင် နေ့စဉ်စားဝတ်နေရေး ရုန်းကန်နေရသော လိင်လုပ်သားများစွာ ရှိပါသည်။

၂။ **ဘုံရန်သူကို မျက်ကွယ်ပြုခြင်း (Ignoring the Common Enemy):**  
တက်ကြွလှုပ်ရှားသူနှင့် လိင်လုပ်သားတို့သည် ပြိုင်ဘက်များ မဟုတ်ကြပါ။ နှစ်ဦးစလုံးသည် **"မတရားသော စနစ်ဆိုးကြီး (Unjust System)"** ၏ မတူညီသော ထောင့်များမှ သားကောင်များ ဖြစ်ကြသည်။
* တက်ကြွလှုပ်ရှားသူကို ငတ်အောင်လုပ်ထားသည်မှာ ဖိနှိပ်ချုပ်ချယ်သော နိုင်ငံရေးစနစ် (Oppressive Political System) ဖြစ်သည်။
* လိင်လုပ်သားအများစုကို ဆင်းရဲပြီး အန္တရာယ်တွင်းထဲ တွန်းပို့ထားသည်မှာ ရာဇဝတ်မှုအဖြစ် သတ်မှတ်ထားသော ဥပဒေစနစ်၊ မဟာဖိုဝါဒနှင့် အရင်းရှင်စီးပွားရေးစနစ်တို့၏ ပေါင်းစပ်တိုက်ခိုက်မှု ဖြစ်သည်။

တက်ကြွလှုပ်ရှားသူ၏ ပေါင်မုန့်ခြောက်တစ်ဖဲ့နှင့် လိင်လုပ်သားတစ်ယောက်၏ မျက်ရည်တစ်စက်သည် အရင်းခံအားဖြင့် တူညီသော စနစ်ဆိုးကြီးတစ်ခုမှ မြစ်ဖျားခံလာခြင်း ဖြစ်သည်။

---

## အပိုင်း (၆) - ထက်၏ နိဂုံးချုပ် သုံးသပ်ချက်

ထက်မြင်သည့် အဖြေမှာ ကျွန်မတို့၏ တန်ဖိုးသတ်မှတ်ချက်များကို ပြန်လည်စစ်ဆေးရန် ဖြစ်ပါသည်။

* **ပထမအချက်:** အလုပ်တိုင်းတွင် ဂုဏ်သိက္ခာရှိသည် (**All Labor Has Dignity**)。 တိုင်းပြည်အတွက် အသက်စွန့်သော တော်လှန်ရေးသမား၏ အလုပ်က တန်ဖိုးရှိသကဲ့သို့၊ မိသားစုအတွက် ရုန်းကန်နေရသော လမ်းဘေးဈေးသည်နှင့် အန္တရာယ်ကြားမှ ခန္ဓာကိုယ်ကို ရင်းနှီးလုပ်ကိုင်နေရသော လိင်လုပ်သား၏ ချွေးသည်လည်း တန်ဖိုးရှိသည်။
* **ဒုတိယအချက်:** စနစ်ကို ပြောင်းလဲရမည်။ အမှန်တရားအတွက် ရပ်တည်သူများ ဂုဏ်သိက္ခာရှိစွာ ရပ်တည်နိုင်မည့် တရားမျှတသော လူ့အဖွဲ့အစည်းကို တည်ဆောက်ရမည်။
* **တတိယအချက်:** လိင်လုပ်ငန်းကို ရာဇဝတ်မှုအဖြစ် သတ်မှတ်ခြင်းမှ ပယ်ဖျက်ရန် (**Decriminalization of Sex Work**) လိုအပ်သည်။ ဥပဒေအကာအကွယ်ပေးမှသာ ခေါင်းပုံဖြတ်မှု၊ အကြမ်းဖက်မှုနှင့် ကျန်းမာရေးဘေးအန္တရာယ်များမှ ကင်းဝေးမည် ဖြစ်သည်။

လူတစ်ယောက်၏ တန်ဖိုးသည် ဘဏ်စာရင်းထဲမှ ငွေပမာဏနှင့် မဆိုင်ပါ။ သူ၏ စာနာစိတ်၊ သတ္တိ၊ မတရားမှုကို ဆန့်ကျင်ရဲသည့်စိတ်နှင့် ကမ္ဘာကြီးကို ကောင်းမွန်စေလိုသော စိတ်ကူးအိပ်မက်တို့နှင့်သာ သက်ဆိုင်သည်။

> **"ကြယ်တွေကြွေတိုင်း ပြည့်တန်ဆာတွေ မရယ်ပါဘူး။ သူတို့လည်း ကြယ်တွေကို မော့ကြည့်ပြီး ဆုတောင်းနေကြသူတွေထဲမှာ ပါဝင်နိုင်ပါတယ်။ အမှန်တရားအတွက် တိုက်ပွဲဝင်နေသူတွေရဲ့ ဗိုက်ဟာ ဆာလောင်နေနိုင်ပေမယ့် သူတို့ရဲ့ စိတ်ဓာတ်ကတော့ ဘယ်တော့မှ ငတ်မွတ်သွားမှာ မဟုတ်ပါဘူး။ ကျွန်မတို့ရဲ့ တာဝန်က ကြွေလွင့်သွားတဲ့ ကြယ်တွေအတွက် ဝမ်းနည်းနေဖို့မဟုတ်ဘဲ ကြယ်တွေ ထပ်မကြွေရတော့မယ့် ကောင်းကင်ကြီးတစ်ခုကို ဖန်တီးပေးဖို့ပါပဲ။"**

လေးစားစွာဖြင့်၊  
**ထက် (Htet)**
